Dokuz Yüz Yıl Önce Torna Tezgâhı Yapan Müslüman Bilim Adamı [İbn-i Karaka]

İlk Torna Tezgahını Kim Yaptı? Torna Tezgahlarının Tarihi

İbn-i Karaka, büyük İslâm bilginleri arasında anılması gereken biridir. XI. yüzyılın ikinci yarısında Mısır’da yaşadı. Çocukluğu güçlüklerle geçti. Fakat çok zeki ve çalışkandı. Durmadan bir şeyler araştırıyor, okuyor, etra­fında olup bitenleri dikkatle inceliyordu.

Çocukluğundan kalma bu aşırı öğrenme merakı, vakti gelince onu bil­ginler arasına soktu.

Kahire’de beş metre çapında bir torna tezgâhı yaptı. Bu, dünyada yapı­lan ilk torna tezgâhıydı. Bakır levhalar, demir daireler artık kolaylıkla kesi­liyor, bunlar usturlabdan günlük ihtiyaçlara kadar her yerde kullanılıyordu.

HARİKA TORNA TEZGÂHI

Kitaplardaki tariflere göre İbn-i Karaka’nın torna tezgâhı, günümüzün torna tezgâhlarına benziyor, hemen hemen aynı sistemle çalışıyordu. Dev­rin hükümdarı, İbn-i Karaka’nın tezgâhını görünce hayretle sordu:

“Bu aleti daha küçük yapsaydın, daha az zahmet çekmez miydin?”

İbn-i Karaka şu cevabı verdi:

“Eğer ben bu tezgâhın bir ucu ehramlarda (piramitler), diğer ucu Nil nehrinin öte tarafındaki Tannur’da bulunacak kadar büyük yapabilseydim, zahmetim daha da azalırdı. Aletler ne kadar büyük olursa, çalışmalar o ka­dar rahat ve o derece iyi netice alınır. Kâinatın büyüklüğü ile karıştırılırsa bizim yaptığımız aletlerin küçüklüğü meydana çıkar.”

O devirde Müslümanlar çeşitli araştırma, inceleme ve deneyler yapıp icatlarda bulunurken, Avrupa, bilginleri cezalandırıyor, ilim düşmanlığı ya­pıyordu. Ne yazık ki, İbn-i Karaka hakkında daha detaylı bilgilere sahip de­ğiliz. Hatta ne zaman doğduğunu, kimlerden ders aldığını, başka nelerin icadıyla uğraştığını bilmiyoruz. Bildiğimiz şu ki, İbn-i Karaka, bugünkü teknolojinin ilerlemesine çok faydası dokunan torna tezgâhının icatçısıdır. Avrupa, torna tezgâhını Müslümanlardan öğrenmiştir.